Od początku stycznia w centrum Krakowa obowiązuje strefa czystego transportu. Magistrat prezentuje dane o ponad milionie sprawdzeń pojazdów i zapewnia, że to odpowiedź na problemy z jakością powietrza. Straż miejska na razie głównie poucza kierowców.
Tydzień funkcjonowania SCT w liczbach
Strefa czystego transportu działa w Krakowie od 1 stycznia 2026 roku. Urząd miasta podał właśnie pierwsze statystyki. System odnotował ponad 1,2 miliona sprawdzeń, czy pojazdy spełniają normy dopuszczające wjazd do centrum. Mieszkańcy złożyli prawie 85 tysięcy wniosków o uprawnienia do wjazdu.
Straż miejska przeprowadziła między 1 a 8 stycznia 824 kontrole pojazdów. Funkcjonariusze wykryli 116 przypadków łamania przepisów. W 113 sytuacjach pouczyli kierowców, tylko trzy razy nałożyli mandaty. Władze miasta zapowiadają, że w pierwszych miesiącach będą stawiać na edukację, chociaż nie wykluczają kar dla świadomie łamiących prawo.
Infolinia pracuje na pełnych obrotach
Krakowskie Centrum Kontaktu zanotowało rekordowy miesiąc w swojej historii. W grudniu pracownicy odebrali prawie 27 tysięcy połączeń – o 86 procent więcej niż rok wcześniej. Samo pytań o strefę czystego transportu było ponad 10 tysięcy. Rekord padł 7 stycznia, kiedy obsłużono ponad 2,1 tysiąca rozmów.
Mieszkańcy wnieśli około 21,6 tysiąca opłat abonamentowych i prawie 54 tysiące opłat godzinowych. Ponad 5 tysięcy razy składali wnioski o dojazd do placówek medycznych. W punktach obsługi osobiście zgłosiło się około 13 tysięcy osób.
Urzędnicy wskazują na przepisy i zagrożenie dla zdrowia
Magistrat tłumaczy, że wprowadzenie strefy nie było wyborem, tylko koniecznością prawną. Ustawa o elektromobilności wymusza takie rozwiązanie w miastach powyżej 100 tysięcy mieszkańców, które przekraczają normy dwutlenku azotu. Kraków należy do tej grupy.
Według urzędników około 80 procent tlenków azotu w mieście pochodzi z samochodowych rur wydechowych. Pomiary z października i listopada 2025 roku pokazały, że we wszystkich 46 badanych miejscach stężenia dwutlenku azotu przewyższały zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.
Władze powołują się na dane Institute for Global Health, które wskazują na około 450 przedwczesnych zgonów rocznie w Krakowie związanych z przekroczeniem dopuszczalnych stężeń dwutlenku azotu. Urząd argumentuje, że redukcja zanieczyszczeń mogłaby ograniczyć liczbę zgonów i zachorowań.
Unia Europejska zaostrza normy
Od 2030 roku obowiązywać będą nowe unijne limity stężenia dwutlenku azotu – 20 mikrogramów na metr sześcienny zamiast obecnych 40. Komisja Europejska wszczęła przeciwko Polsce procedurę za przekraczanie norm jakości powietrza. W 2021 roku wydała uzasadnioną opinię wzywającą do działań, szczególnie w takich miastach jak Kraków.
