Dziś, 13 marca 2026 roku, po raz drugi w tym roku wypada piątek trzynastego. Poprzedni był zaledwie miesiąc temu – 13 lutego. Następny czeka nas 13 listopada 2026, co oznacza, że w tym roku aż trzy razy będziemy musieli zmierzyć się z feralną datą. To efekt matematyki kalendarza – rok 2026 zaczął się w czwartek, a przy takim układzie dni nieuchronnie wypadają trzy piątki trzynastego.
----- Partner Działu Kraków -----
Skąd się wziął ten przesąd?
Historia piątku trzynastego sięga przynajmniej XIV wieku. Najczęściej przytaczana teoria wskazuje na 13 października 1307 roku, kiedy król Francji Filip IV Piękny nakazał aresztować wszystkich członków potężnego Zakonu Templariuszy. Monarcha był im winien ogromne sumy i postanowił pozbyć się wierzycieli, fałszywie oskarżając rycerzy zakonnych o herezję i sodomię.
Przed śmiercią na stosie wielki mistrz zakonu Jacques de Molay miał przekląć króla i papieża Klemensa V. Rok później obaj nie żyli. To właśnie ta opowieść – przekleństwo rzucone w piątek trzynastego – miała zasiać ziarno przesądu w europejskiej kulturze.
Drugą popularną teorią jest chrześcijańska symbolika: piątek to dzień śmierci Jezusa Chrystusa, a liczba 13 wiąże się z Ostatnią Wieczerzą, przy której zasiadło właśnie 13 osób – Jezus i dwunastu apostołów, z których jeden okazał się zdrajcą. Połączenie pechowego piątku z pechową trzynastką dało feralny duet.
Nordycka mitologia dorzuca kolejną cegiełkę: według niej 12 bogów ucztowało w Valhalli, gdy niespodziewanie pojawił się Loki jako trzynasty gość i spowodował śmierć Baldera – boga światła i dobra.
Przesądy, których lepiej unikać
W kulturze zachodniej w piątek trzynastego należy uważać na: czarny kot przebiegający przez drogę, stłuczone lustro (7 lat pecha), otwartą parasolkę w domu, przechodzenie pod drabiną i rozsypanie soli. Wiele osób unika zawierania umów, latania samolotem czy zaczynania ważnych projektów.
Zjawisko lęku przed piątkiem trzynastym ma nawet swoją naukową nazwę – paraskewidekatriafobia (od greckiego paraskeví – piątek i dekatreís – trzynaście). Szacuje się, że w USA z tego powodu gospodarka traci nawet 800-900 milionów dolarów w te dni – ludzie nie wychodzą z domu, nie robią zakupów i unikają podróży.
Nie wszędzie pech pada tego samego dnia
Co ciekawe, piątek trzynastego to nie jest przesąd universalny. W Grecji, Rumunii i Hiszpanii za feralny uważany jest wtorek trzynastego, a we Włoszech – co do zasady piątek siedemnastego. W Polsce, podobnie jak w większości Europy Zachodniej i krajach anglojęzycznych, to właśnie dzisiejsza data budzi dreszcz niepokoju.
Kiedy następny?
Po dziś mamy jeszcze jeden do „odhaczenia” w tym roku – 13 listopada 2026 (piątek). Potem długa przerwa: kolejny piątek trzynastego wypadnie dopiero 13 sierpnia 2027.
