Komisja Europejska uznała, że Polska nie może udzielić 116 mln zł pomocy publicznej na rozbudowę fabryki MAN w Niepołomicach. Bruksela zakwestionowała przede wszystkim tzw. efekt zachęty, czyli brak wystarczających dowodów na to, że bez publicznego wsparcia inwestycja nie zostałaby zrealizowana w Polsce. Decyzja wywołała reakcję Beaty Szydło, która zapowiedziała ponowne pytania do Komisji Europejskiej.
Sprawa dotyczy planowanego wsparcia dla fabryki samochodów ciężarowych MAN w Niepołomicach. Łączna wartość pomocy miała wynieść około 116 mln zł, czyli 26 mln euro. Zdecydowana większość tej kwoty – 105,6 mln zł – miała zostać udzielona w formie zwolnienia z podatku CIT. Pozostałe 10,7 mln zł stanowiła dotacja. Komisja Europejska zakończyła prowadzone od lipca 2025 roku postępowanie i uznała, że planowana pomoc nie spełnia unijnych warunków dotyczących pomocy państwa. W praktyce oznacza to, że Polska nie może przekazać MAN-owi środków w zgłoszonej formule.
Kluczowy okazał się „efekt zachęty”
Jednym z najważniejszych elementów oceny pomocy publicznej jest tzw. efekt zachęty. Chodzi o odpowiedź na pytanie, czy pomoc państwa rzeczywiście wpłynęła na decyzję przedsiębiorstwa o realizacji inwestycji. W przypadku Niepołomic Komisja Europejska uznała, że Polska nie przedstawiła wystarczających dowodów na to, iż bez publicznego wsparcia MAN zdecydowałby się na inwestycję w innym miejscu albo ograniczył jej zakres. Reuters, powołując się na stanowisko Komisji, wskazuje również, że Bruksela zakwestionowała proporcjonalność proponowanej pomocy.
To właśnie ten argument stał się osią decyzji Komisji Europejskiej. Co istotne, sama lokalizacja inwestycji nie była problemem. Małopolska jest regionem kwalifikującym się do regionalnej pomocy państwa zgodnie z unijnymi zasadami. Komisja nie zakwestionowała więc samego faktu, że inwestycja miała zostać zrealizowana w województwie małopolskim. Problemem stało się wykazanie, że konkretna wysokość pomocy była konieczna, aby inwestycja w ogóle została zrealizowana w Polsce.
116 mln zł dla jednej z najważniejszych fabryk regionu
Fabryka MAN w Niepołomicach od lat jest jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych Małopolski. Zakład produkuje ciężarówki i rozwija również produkcję pojazdów elektrycznych. MAN informuje, że od połowy lipca 2026 roku w Niepołomicach produkowany jest w całości lekki elektryczny model MAN eTGL.
Skala zakładu sprawia, że decyzja dotycząca publicznego wsparcia ma znaczenie nie tylko dla samej firmy, ale również dla lokalnego rynku pracy i całego otoczenia gospodarczego. Planowana pomoc miała wesprzeć dalszą rozbudowę mocy produkcyjnych. Ostatecznie jednak Komisja Europejska uznała, że przedstawione argumenty nie pozwalają potwierdzić wymaganego związku pomiędzy pomocą a decyzją inwestycyjną MAN.
Beata Szydło: „Zrobię to ponownie”
Do decyzji Komisji Europejskiej odniosła się Beata Szydło. Była premier i obecna europosłanka wskazała, że już w 2025 roku, po wszczęciu postępowania dotyczącego pomocy dla MAN, kierowała do Komisji Europejskiej pytania w tej sprawie. Teraz zapowiada kolejną interwencję.
„Działania KE są niejasne i budzą wątpliwości” – oceniła Szydło w swoim wpisie w mediach społecznościowych.
Europosłanka zwraca uwagę na jej zdaniem istotną sprzeczność. Z jednej strony Małopolska spełnia warunki pozwalające na korzystanie z regionalnej pomocy publicznej, z drugiej zaś Komisja zakwestionowała konkretny mechanizm wsparcia dla strategicznej inwestycji. Szydło zapowiada, że ponownie zwróci się do Komisji Europejskiej z pytaniami dotyczącymi sprawy.
Dlaczego Bruksela mówi „nie”?
W unijnym systemie pomocy państwa samo spełnienie kryterium regionalnego nie oznacza automatycznej zgody na każdą formę i wysokość wsparcia. Komisja analizuje m.in., czy pomoc rzeczywiście zmienia decyzję inwestora, czy jest proporcjonalna i czy nie prowadzi do nadmiernego zakłócenia konkurencji. W przypadku MAN Komisja uznała, że Polska nie wykazała w wystarczający sposób właśnie tego pierwszego elementu, a dodatkowo zakwestionowała proporcjonalność pomocy.
To ważne rozróżnienie. Nie oznacza ono, że każda pomoc publiczna dla inwestycji w Małopolsce jest niedopuszczalna. Oznacza natomiast, że w tym konkretnym przypadku Komisja uznała przedstawione uzasadnienie i dowody za niewystarczające.
Sprawa MAN wraca na polityczną agendę
Decyzja Komisji Europejskiej zamyka obecny etap postępowania, ale nie kończy politycznej dyskusji wokół inwestycji w Niepołomicach. Dla Małopolski sprawa jest szczególnie istotna. Fabryka MAN jest jednym z dużych zakładów przemysłowych w regionie, a jej dalszy rozwój wpisuje się również w transformację europejskiego przemysłu motoryzacyjnego i elektryfikację transportu. Sama spółka podkreśla znaczenie Niepołomic dla swojej europejskiej sieci produkcyjnej.
Teraz kluczowe będzie ustalenie, jakie konkretnie dowody Komisja uznała za niewystarczające i dlaczego przedstawione przez Polskę argumenty nie potwierdziły efektu zachęty. Tego właśnie mają dotyczyć kolejne pytania Beaty Szydło kierowane do Komisji Europejskiej. Sprawa 116 mln zł dla MAN pokazuje przy tym szerszy problem, z którym mierzą się państwa członkowskie: jak skutecznie wspierać strategiczne inwestycje i miejsca pracy, jednocześnie spełniając rygorystyczne unijne zasady dotyczące pomocy publicznej.
