Jeszcze przed atakiem na krakowskim Rynku Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego opisała w swoim czasopiśmie zagrożenia bardzo zbliżone do tego, co stało się 7 listopada: atak samochodem na tłum i radykalizację młodych ludzi w internecie. Na sprawę zwróciła uwagę Wirtualna Polska. Według autora państwo znało te ryzyka, ale nie przygotowało się na nie w praktyce.
Co opisała Wirtualna Polska
Dziennikarz Wirtualnej Polski przeanalizował dziewiąty numer czasopisma „Terroryzm – studia, analizy, prewencja” z 2026 r. To jawne wydawnictwo ABW, w którym publikują eksperci współpracujący z agencją. Spis treści tego numeru był na stronie ABW już w lipcu. Czasopismo zastrzega, że teksty odzwierciedlają poglądy ich autorów.
Atak samochodem: ostrzeżenie dla miast
Pierwszy z kluczowych tekstów, autorstwa J. Jaźwińskiego, dotyczy ochrony przestrzeni publicznych i wydarzeń przed atakami pojazdem. Autor omawia systemy HVM i bariery VSB w kontekście rekomendacji dla Polski. Odwołuje się do zdarzenia z Sopotu z 2014 r. Wtedy 32-letni kierowca wjechał hondą w pieszych na ul. Monte Cassino i dojechał do molo. Poszkodowanych zostało 23 osoby. Kierowca był niepoczytalny, więc nie uznano tego za zamach terrorystyczny. Według czasopisma to zdarzenie dało początek myśleniu o tym, jak chronić centra miast przed podobnym atakiem, ale z motywem terrorystycznym.
Autor przekonywał, że w Polsce temat jest wciąż słabo rozpoznany. Pisał, że mimo braku takich zamachów w kraju „nie należy marginalizować tego zagrożenia”, zwłaszcza w przypadku imprez masowych i wydarzeń na otwartej przestrzeni. Wskazywał, że taki atak jest prosty, wymaga powszechnie dostępnego narzędzia i może dotknąć wielu osób w krótkim czasie. Za błąd uznał myślenie, że Polska, w której wcześniej nie było takich zamachów, jest mniej narażona.
Jest jednak ważne zastrzeżenie. Według WP tekst opisywał użycie auta jako tarana. Nie brał pod uwagę scenariusza, w którym sprawca jedzie przez centrum i strzela do przechodniów, tak jak w Krakowie. Autor uznawał natomiast, że użycie samochodu do zabijania ludzi jest bardzo prawdopodobne.
Radykalizacja młodych: drugi wątek ostrzeżeń
Drugi materiał napisali Paweł Rabiej i dr Konrad Ciesiołkiewicz w oparciu o raport „Diagnoza Młodzieży 2026”. Opisują, jak problemy psychiczne, samotność, osłabione więzi, dezinformacja i życie w sieci zwiększają podatność młodych na radykalizację. Autorzy skupili się na pokoleniu Z, czyli osobach urodzonych w latach 1996-2012. Michał Oksiński, który miał 24 lata, należał do tej grupy.
Piszą też o „weaponizacji małoletnich”. Chodzi o wykorzystywanie dzieci i młodzieży do obniżania poziomu bezpieczeństwa, na przykład przez zlecanie im zadań w szyfrowanych komunikatorach. Opisany w piśmie nihilistyczny ekstremizm jest oderwany od światopoglądu, więc ideologia schodzi na dalszy plan.
W kwietniu 2026 r. w siedzibie ABW odbyła się konferencja o radykalizacji młodych Polaków. Wzięli w niej udział naukowcy, eksperci od bezpieczeństwa i praktycy, między innymi z CBZC, NASK i Wojskowej Akademii Technicznej. Uznali, że to jedno z najważniejszych współczesnych zagrożeń dla służb, policji i cyberbezpieczeństwa. Relację ze spotkania opublikowano w tym samym numerze.
Podobny wątek ABW podniosła w raporcie z lat 2024-2025, opublikowanym w maju. Pisała w nim o radykalizacji młodych bez wyraźnego podłoża ideologicznego, napędzanej fascynacją przemocą.
Co wydarzyło się w Krakowie
W sobotę 7 listopada, tuż po godz. 15, 24-letni Michał Oksiński wjechał samochodem na Rynek Główny od strony ul. Szczepańskiej i zaczął strzelać z karabinka do przypadkowych osób. Zginęło sześć osób, a 16 zostało rannych. Wcześniej, jak podejrzewa prokuratura, sprawca zabił w domu w Ostrowcu Świętokrzyskim rodziców i siostrę. Jego rajd zakończyli dwaj policjanci. Oksiński zmarł w szpitalu w poniedziałek 9 listopada. Motyw nadal jest nieznany.
Zapory po zamachu, nie przed nim
Mimo wieloletnich postulatów Kraków nie miał barier chroniących przed wjazdem auta. Inaczej jest w Warszawie, którą eksperci ABW wskazują jako miasto, które wyciągnęło wnioski z europejskich doświadczeń. Po zamachu w Krakowie pojawiły się betonowe zapory blokujące wjazd na Rynek Główny.
Po atakach nożowników w szkołach politycy poprzestali na doraźnym uspokajaniu nastrojów. Nie prowadzono szczegółowej debaty o tym, jak zapobiegać radykalizacji młodych.
Trzeba jednak pamiętać, że to publikacje naukowe z opiniami autorów, a nie oficjalny komunikat ABW o konkretnym zagrożeniu. Śledztwo trwa, a prokuratura bada między innymi telefony i komputery sprawcy.
