Po sobotnim ataku na krakowskim Rynku Głównym, w którym zginęło sześć osób, miasto sięgnęło po rozwiązanie doraźne: betonowe zapory na wlotach ulic. Mają uniemożliwić wjazd samochodów na jeden z najbardziej obleganych placów w Polsce, ale mają też swoją cenę. Wóz strażacki potrzebuje około 40 sekund, by je pokonać. Czy to ryzyko się opłaca i jakie rozwiązania, na przykład słupki takie jak w Łodzi, mogą zapobiec kolejnym tragediom?
----- Reklama -----
Betonowe zapory na Rynku Głównym. Co i gdzie ustawiono
W sobotę tuż po godzinie 15 zamaskowany sprawca wjechał samochodem na Rynek Główny i otworzył ogień do przypadkowych przechodniów. Sześć osób zginęło, kilkanaście zostało rannych. Władze Krakowa zapowiedziały natychmiastowe działania. Od wtorkowego wieczoru, 10 listopada, na wlotach ulic prowadzących na Rynek Główny i Mały Rynek ustawiane są ciężkie, żelbetowe elementy, które mają blokować wjazd pojazdów.
Kraków nie jest w tym odosobniony. Podobne zapory pojawiły się już w Warszawie na wlotach ulic na Krakowskie Przedmieście. Betonowe bloki stały się pierwszą, najszybszą odpowiedzią polskich miast na zagrożenie atakiem z użyciem samochodu.
Straż pożarna na Rynku Głównym: 40 sekund, które mogą mieć znaczenie
Zapory mają jednak wadę, o której mówi się coraz głośniej: utrudniają dojazd służb ratunkowych. Przejazd wozu strażackiego przez nowe zabezpieczenia zajmuje około 40 sekund. W akcji ratunkowej to dużo. W sobotę pierwsze zespoły ratownictwa medycznego dotarły na miejsce po czterech minutach, a straż pożarna rozpoczęła działania po pięciu. W takich realiach każda dodatkowa sekunda ma znaczenie, zwłaszcza przy pożarze kamienicy czy zatrzymaniu krążenia.
Problem dobrze ilustruje przykład Krosna, gdzie betonowe kule, które miały zatrzymywać kierowców na rynku, zablokowały też wóz strażacki jadący do pożaru kamienicy. Źle dobrane zapory mogą więc utrudnić pomoc zamiast ją ułatwić.
Dlaczego zapory są bezpieczniejsze niż ich brak
Mimo to w tym zestawieniu ryzyk wynik jest jednoznaczny. Rynek Główny każdego dnia odwiedzają tysiące mieszkańców i turystów. Samochód wjeżdżający w tłum może w kilka sekund spowodować tragedię, jakiej nie da się cofnąć. Kilkudziesięciosekundowe spowolnienie pojedynczego przejazdu służb jest ceną, którą da się zaplanować i ograniczyć, na przykład przez wyznaczone, pilnowane przejazdy i procedury dla strażaków.
Eksperci podkreślają, że docelowe zabezpieczenia muszą jednocześnie uniemożliwiać wjazd napastnikom i pozwalać na szybkie dotarcie karetek, strażaków i policji. Ostrzegają też przed naśladowcami, co dodatkowo wzmacnia argument za szybkim wygrodzeniem najbardziej zatłoczonych miejsc.
Słupki w Łodzi i inne rozwiązania, które mogą zapobiec tragediom
Betonowe zapory to rozwiązanie tymczasowe: skuteczne, ale ciężkie, mało estetyczne i niewygodne dla służb. Dlatego coraz częściej wskazuje się na alternatywy, takie jak słupki blokujące wjazd, stosowane między innymi w Łodzi. Dobrze zaprojektowany system słupków może:
- zatrzymywać pojazdy tak samo skutecznie jak bloki betonowe,
- zostawiać wąskie przejścia dla pieszych i rowerzystów,
- pozwalać na szybkie wysunięcie lub opuszczenie słupków przez uprawnione służby,
- lepiej wpisywać się w zabytkową przestrzeń Starego Miasta.
Do tego dochodzą rozwiązania organizacyjne: dodatkowe patrole, monitoring, jasne zasady wjazdu w strefy ograniczone i regularne ćwiczenia służb ratunkowych na zmienionej infrastrukturze.
Betonowe zapory na Rynku Głównym w Krakowie to kompromis. Wydłużają dojazd straży pożarnej o około 40 sekund, ale znacząco zmniejszają ryzyko kolejnego ataku z użyciem pojazdu. Docelowo miasta powinny przechodzić na rozwiązania, które łączą ochronę ludzi z szybkim dostępem dla służb, a słupki, takie jak te w Łodzi, pokazują kierunek, w którym można iść. Najważniejsze, by ochrona przestrzeni publicznej nie kosztowała ani życia, ani minut potrzebnych na ratunek.
